रेजिना तुलाधर / यसनेपाली डटकम

काठमाडौं — नेपालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन २०८२ ले देशको राजनीतिक परिदृश्यमा ठूलो परिवर्तनको संकेत दिएको छ। प्रारम्भिक मतपरिणाम अनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) संसदमा सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक शक्ति बनेको छ । नयाँ र सुधारमुखी राजनीतिक शक्तिको उदय भएको यस नतिजालाई विश्लेषकहरूले नेपाली राजनीतिमा ऐतिहासिक मोडका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।

यो निर्वाचन जेन्जी आन्दोलनपछि करिब छ महिनापछि सम्पन्न भएको हो । राजनीतिक पारदर्शिता, सुशासन र नयाँ नेतृत्वको माग गर्दै युवाहरूले गरेको आन्दोलनपछि देशमा राजनीतिक परिवर्तनको माहोल बनेको थियो । उक्त निर्वाचन अन्तरिम सरकारका प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की को नेतृत्वमा आयोजना गरिएको हो । देशभरका ७७ जिल्लामा मतदान शान्तिपूर्ण र व्यवस्थित रूपमा सम्पन्न भएको सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

कार्यवाहक प्रमुख निर्वाचन आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीका अनुसार प्रतिनिधिसभाका १६५ प्रत्यक्ष सिटका लागि मतदान भएको थियो । साथै, ११० सिट समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत दलहरूले प्राप्त गरेको कुल मतका आधारमा बाँडफाँट गरिने व्यवस्था रहेको छ ।

हालसम्मको प्रारम्भिक मतगणनाअनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले करिब १२५ सिटमा जित वा अग्रता हासिल गरेको छ । यसले रास्वपालाई संसदको सबैभन्दा ठूलो दल बनाएको छ ।
परम्परागत रूपमा शक्तिशाली मानिने दलहरू भने यसपटक कमजोर देखिएका छन् । नेपाली कांग्रेस ले करिब १८ सिट, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) ले ९ सिट तथा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले ८ सिट जितेको प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख गरिएको छ ।
यसैबीच “माटो” चुनाव चिन्ह प्रयोग गर्ने नयाँ राजनीतिक दलले ३ सिट जितेको छ । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी तथा एक स्वतन्त्र उम्मेदवारले एक–एक सिट जितेका छन् ।
समानुपातिक मतपरिणाममा पनि रास्वपा स्पष्ट रूपमा अग्रस्थानमा देखिएको छ । हालसम्मको तथ्यांक अनुसार रास्वपाले ५१ लाखभन्दा बढी मत अर्थात् करिब ४७.८ प्रतिशत मत प्राप्त गरेको छ । त्यसपछि नेपाली कांग्रेसले करिब १७ लाख ५६ हजार मत (१६.२७ प्रतिशत) प्राप्त गरेको छ भने एमालेले करिब १४ लाख ५३ हजार मत (१३.४६ प्रतिशत) प्राप्त गरेको छ । नेपाली कम्यूनिष्ट पार्टीले करिब ८ लाख ९ हजार मत (७.५ प्रतिशत) प्राप्त गरेको छ ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यस नतिजाले नेपाली मतदाताको मनोविज्ञानमा ठूलो परिवर्तन आएको संकेत गर्दछ । लामो समयदेखि नेपाली राजनीति नियन्त्रण गर्दै आएका परम्परागत दलहरूप्रति जनतामा असन्तुष्टि बढ्दै गएको र नयाँ नेतृत्वप्रति विश्वास बढेको देखिएको उनीहरूको भनाइ छ । विशेषगरी युवा मतदाताको ठूलो सहभागिताले चुनावी परिणाममा निर्णायक प्रभाव पारेको बताइएको छ ।

निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएसँगै नयाँ सरकार गठनबारे चर्चा सुरु भएको छ । रास्वपाका तर्फबाट बालेन शाह, जो हाल काठमाडौं महानगरपालिका का मेयरसमेत हुन्, प्रधानमन्त्री पदका लागि दाबी गर्ने संकेत गरेका छन् ।

यस निर्वाचनमा विभिन्न मित्रराष्ट्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका पर्यवेक्षकहरूले पनि अनुगमन गरेका थिए । श्रीलङ्का, माल्दिभ्स, बंगलादेश, जापान, इन्डोनेशिया, भुटान लगायतका देशका प्रतिनिधि तथा पर्यवेक्षकहरूले निर्वाचन शान्तिपूर्ण, पारदर्शी र निष्पक्ष रूपमा सम्पन्न भएको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
पर्यवेक्षकहरूले नेपालमा युवाहरूको नेतृत्व उदाएको र लोकतान्त्रिक अभ्यास अझ सुदृढ भएको उल्लेख गर्दै यसलाई नेपालको राजनीतिक इतिहासमा महत्वपूर्ण क्षणका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।

निर्वाचन आयोगले भने प्रत्यक्षतर्फको अन्तिम परिणाम र समानुपातिक सिट बाँडफाँट छिट्टै आधिकारिक रूपमा घोषणा गरिने जनाएको छ । अन्तिम परिणाम सार्वजनिक भएपछि नयाँ सरकार गठनको प्रक्रिया सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ ।